1. Rozróżnianie koniugacji – praktyka (w nawiązaniu do zasad zamieszczonych w poprzednim poście).

2. Przykład 1:

Trafia nam się w tekście słowo „przyszedłszy” (przy imiesłowach również ustalamy koniugację!). Co dalej?

1. Sprowadzamy do bezokolicznika. Czyli: „przyjść”.

2. Ustalamy, jak wygląda 1. oraz 2. os. l. poj. czasu przyszłego (ponieważ „przyjść” to czasownik dokonany), a także jak wygląda tryb rozkazujący dla 2. os. l. poj. Czyli: „przyjdę”, „przyjdziesz”, „przyjdź”.

3. Wykluczamy poszczególne koniugacje:

a) Oboczność w rdzeniu – JEST, ponieważ: „przyjD-ę” : „przyjDŹ-esz” – pasuje I koniugacja. Dla pewności sprawdzamy do końca.

b) Brak „-nę”, „-niesz” w 1. i 2. os. l. poj.; II koniugacja odpada.

c) Brak zakończenia „-j” w trybie rozkazującym; III koniugacja odpada.

d) Końcówka 2. os. l. poj. to „-esz”; IV koniugacja odpada.

e) V koniugacja zawiera tylko 4 wyrazy, odpada.

WNIOSEK: potwierdziliśmy I koniugację.

Przykład 2:

Trafia nam się w tekście słowo „połknęła”. Co dalej?

1. Sprowadzamy do bezokolicznika. Czyli: „połknąć”.

2. Ustalamy, jak wygląda 1. oraz 2. os. l. poj. czasu przyszłego (ponieważ „połknąć” to czasownik dokonany), a także jak wygląda tryb rozkazujący dla 2. os. l. poj. Czyli: „połknę”, „połkniesz”, „połknij”.

3. Wykluczamy poszczególne koniugacje:

a) Oboczność w rdzeniu – JEST, ponieważ: „połkN-ę” : „połkŃ-esz” – pasuje I koniugacja. Dla pewności sprawdzamy do końca.

b) JEST „-nę”, „-niesz” w 1. i 2. os. l. poj.; tu zaczyna się problem – II koniugacja również pasuje.

c) JEST zakończenie „-j” w trybie rozkazującym – III koniugacja również pasuje.

d) Końcówka 2. os. l. poj. to „-esz”; IV koniugacja odpada.

e) V koniugacja zawiera tylko 4 wyrazy, odpada.

Co teraz? Otóż zapamiętujemy zasadę, że jeśli czasownik pasuje do kilku koniugacji, ale wśród nich znajduje się też II, to należy właśnie do niej.

WNIOSEK: mamy II koniugację.